Δημοσίευση σε ελληνικό επιστημονικό περιοδικό

2014: «Η φιλοσοφία Εκπαιδευτικών Οργανισμών που εντάσσουν δομικά την αξιοποίηση των Νέων Τεχνολογιών στην οργάνωση του εκπαιδευτικού υλικού και την παιδαγωγική και διδακτική αξιοποίησή τους», [Περιοδικό παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο]. Το κείμενο σε μορφή .pdf

Η έκδοση του επιστημονικού περιοδικού παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο είναι μια αρκετά παλιά ιδέα που χρειάστηκε περίπου μια δεκαετία για να υλοποιηθεί. Φιλοξενεί –μετά από επιστημονική κρίση– κείμενα που προέρχονται από όλους τους τομείς και τις κατευθύνσεις των παιδαγωγικών θεωριών και, παράλληλα με τη δημοσίευσή τους, αναρτώνται στο διαδίκτυο, ώστε να είναι προσβάσιμα σε κάθε ενδιαφερόμενο.

________________

Περίληψη του άρθρου

Στο άρθρο αυτό παρουσιάζεται μια ολοκληρωμένη μελέτη περίπτωσης για την ένταξη Μαθητικών Υπολογιστών (Μ.Υ.) στην εκπαιδευτική διαδικασία (Δ ́ Δημοτικού μέχρι και Α’ Λυκείου) από το έτος 2007 μέχρι και σήμερα (2014), ενός πολυδιάστατου και καινοτόμου Εκπαιδευτικού Οργανισμού (Εκπαιδευτήρια Δούκα). Στόχος του είναι μέσα από παραδοσιακές αξίες, με έμφαση στην καινοτομία, να εφοδιαστούν οι μαθητές και οι μαθήτριες του με ικανότητες 21ου αιώνα, ως συνδυασμού γνώσεων, δεξιοτήτων, αξιών και θετικής στάσης ζωής. Η μετατόπιση προς μαθητοκεντρικά και ομαδοσυνεργατικά περιβάλλοντα, η εμπλοκή σε εστιασμένες δραστηριότητες ενεργητικής μάθησης, σε δραστηριότητες στις οποίες οι μαθητές αλληλεπιδρούν ο ένας με τον άλλον και δραστηριότητες αναζήτησης, επεξεργασίας πληροφοριών και επικοινωνίας, επιτυγχάνεται με καλές πρακτικές διδασκαλίας βασισμένες σε διδακτικά μοντέλα. Κάθε αίθουσα εξοπλίζεται με διαδραστικό πίνακα, οπτικο-ακουστικές συσκευές, εργαλεία και εκπαιδευτικό υλικό και λογισμικό, ασύρματη δικτύωση, και αξιοποιείται με πολλούς εναλλακτικούς τρόπους ώστε να διευκολύνεται η ανάπτυξη της επικοινωνίας, της δημιουργικότητας και της πρωτοβουλίας των μαθητών. Για τον Μαθητικό Υπολογιστή σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε εφαρμογή, με στόχο την εύκολη και απρόσκοπτη διαχείριση του ψηφιακού διαδραστικού εκπαιδευτικού υλικού που αξιοποιείται στην εκπαιδευτική διαδικασία, από τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς αλλά και τους γονείς των μαθητών. Τα καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα μέσω της βελτίωσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας, προκύπτουν και από τον κατάλληλο συντονισμό στοχευμένων ομάδων εργασίας που βελτιώνουν την οργάνωση των δομών λειτουργίας του Εκπαιδευτικού Οργανισμού, σε συνέργεια πάντα με τους εκπαιδευτικούς οι οποίοι συμμετέχουν ενεργά.

Λέξεις κλειδιά: Διοικητικό & Εκπαιδευτικό μοντέλο Εκπαιδευτηρίων Δούκα, Σχολείο του Μέλλοντος, Εκπαιδευτική Τεχνολογία 1:1, Ικανότητες 21ου αιώνα, Ψηφιακός γραμματισμός, διδακτική αξιοποίηση ψηφιακού υλικού, πρόγραμμα φορητού υπολογιστή ανά Μαθητή.

1. Εισαγωγή

Αναρίθμητες προσπάθειες έχουν γίνει σε όλο τον κόσμο για τη σχεδίαση και την υλοποίηση της ιδέας του 1:1 computing. Η «Εκπαιδευτική Τεχνολογία 1:1» (“1:1 educational computing”) (Soloway 2004), είναι η πρακτική εκείνη κατά την οποία κάθε μαθητής μέσα σε μια τάξη διαθέτει έναν ατομικό, μαθητικό υπολογιστή, με τον οποίο συμμετέχει στις μαθησιακές δραστηριότητες. Η πρακτική αυτή αναδεικνύει, καθώς εξελίσσεται, τα οφέλη που προσφέρει: Ο μαθητής γίνεται συμμέτοχος στην προσωπική του μάθηση και στα εκπαιδευτικά δρώμενα, δημιουργός των «τεχνημάτων» του. Ο εκπαιδευτικός γίνεται συνεργάτης και καθοδηγητής, οργανώνει, εμπνέει και δημιουργεί βιωματικές δραστηριότητες, «απελευθερώνει τις δυνάμεις» του μέσα στην τάξη, καλλιεργεί την πρωτοβουλία, την υπευθυνότητα, την κριτική σκέψη. Με τα ποικιλόμορφα εργαλεία του μαθητικού υπολογιστή, εξατομικεύεται η διδασκαλία, ενισχύονται οι πολλαπλές αναπαραστάσεις, προωθείται η έρευνα και η αναζήτηση πληροφοριών.

Ο μαθητής πλέον έχει πρόσβαση σε πολύ περισσότερες πληροφορίες από όσες ο εκπαιδευτικός μπορεί να παρέχει. Ο νέος ρόλος του εκπαιδευτικού είναι ο διαχειριστής της μάθησης, που καθοδηγεί τους μαθητές στο να αναζητούν μόνοι τους τις πληροφορίες. Οι μαθητές είναι σε θέση να ανακαλύψουν τη γνώση μέσα από πολυμεσικό υλικό, εικονικές επισκέψεις σε τοποθεσίες όπως τα μουσεία, οι αρχαιολογικοί χώροι και οι πόλεις. Λόγω του διαδραστικού εκπαιδευτικού υλικού που είναι διαθέσιμο, τα μαθήματα γίνονται πιο αλληλεπιδραστικά, παρακινητικά, και βοηθούν τους μαθητές να μαθαίνουν με το δικό τους ρυθμό. Οι μαθητές απολαμβάνουν πραγματικά τις τεχνολογίες, επειδή τους βοηθούν να σκέφτονται. Κατά τη διαδικασία προσαρμογής της εκπαίδευσης στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών τρία χαρακτηριστικά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο:

  • η τοποθέτηση στον πυρήνα της διαδικασίας των ενδιαφερόντων και των αναγκών των μαθητών,
  • η δέσμευση των εκπαιδευτικών, οι οποίοι «επωμίζονται» ριζικές αλλαγές στον παραδοσιακό ρόλο τους,
  • η συνεργασία των οικογενειών των μαθητών.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά ή τι χρειαζόμαστε (ως μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς), για την αξιοποίηση της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική διαδικασία; Είναι εύκολο να περάσουμε από το κείμενο, τον ήχο και την εικόνα, …στην κίνηση; Ποιος είναι ο ρόλος των αισθήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία; Η απάντηση αρχίζει να διαμορφώνεται μέσα από δύο βασικές παραδοχές:  Οι συσκευές, γίνονται ολοένα πιο φιλικές και αυτόνομες, με τάση να μειώνεται ο χρόνος που πρέπει να αφιερώσουμε για να αποκτήσουμε δεξιότητες χρήσης. (2) Το λογισμικό προσαρμόζεται ολοένα και περισσότερο, στις απαιτήσεις αλλά και τις δυνατότητες του χρήστη, ανάλογα με την ηλικιακή ζώνη στην οποία ανήκει και όπως είναι φυσικό, προσαρμοζόμενο αξιοποιεί τις καινοτομίες που προσφέρει η εξέλιξη του υλικού. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι είχε πει: «…Η μελέτη χωρίς επιθυμία κλειδώνει τη μνήμη και δεν συγκρατεί τίποτα από αυτά που δέχεται…». Με τις νέες αυτές προσεγγίσεις προσπαθούμε να δημιουργήσουμε την επιθυμία για μάθηση. Το διαδραστικό υλικό και το εύχρηστο λογισμικό που έχει στη διάθεσή του ο εκπαιδευτικός, εμπλουτίζει τα μαθήματά του, δημιουργεί πολλαπλές αναπαραστάσεις στους μαθητές με στόχο την κινητοποίησή τους.

Σε μελέτη περίπτωσης του Becta (Twining 2005) αναφέρεται ότι ο τομέας της εκπαίδευσης ενδιαφέρεται πλέον περισσότερο για τα tablet PC στα σχολεία, που θεωρείται μια νέα τεχνολογία που προσφέρει πολλούς νέους τρόπους χρήσης του υπολογιστή εντός και εκτός τάξης και οι ΤΠΕ αποτελούν βασικό σημείο «μιας φιλόδοξης εκπαιδευτικής μεταρρυθμιστικής ατζέντας». Αρκετές αναφορές καταδεικνύουν τα πλεονεκτήματα της αξιοποίησης «Laptop for Every Student» (Dwyer 2011). Ανάμεσα στις μελέτες περιπτώσεων των σχολείων βρίσκεται και το σουηδικό Σχολείο Kunskapsskolan, βασισμένο στην προσωπική πορεία του μαθητή και την ευθύνη μάθησης από τον ίδιο, το αγγλικό δημόσιο σχολείο New Line Learning (NLL), βασισμένο στην απλή λογική: «Οι μαθητές που απολαμβάνουν το σχολείο έχουν μεγαλύτερες επιδόσεις από εκείνους που δεν το απολαμβάνουν» και το αμερικανικό δημόσιο σχολείο School of the Future, Microsoft & School District of Philadelphia (τα οποία και επισκεφθήκαμε).

Ολόκληρο το άρθρο…