STREAM

Από το STEM στο STE[A]M στο ST[R]EAM: Reading & wRiting ως βασική συνιστώσα των επιστημών…

…Ένα [R] με διττή σημασία: [R]eading & w[R]iting. Προστιθέμενη αξία στη χαρτογράφηση – αποτύπωση μιας πρακτικής στην εκπαιδευτική διαδικασία ή μια ουσιαστική προσθήκη σε μια πετυχημένη προσέγγιση; Μήπως με την προσθήκη αυτή συμπληρώνεται το puzzle με το σημαντικό κομμάτι που έλειπε;

Έχουν γραφτεί πολλά κείμενα γύρω από το STEM (Science Technology Engineering και Μathematics). Ο όρος αυτός πρωτοεμφανίσθηκε το 2001 από τη βιολόγο Judith A. Ramaley, η οποία ως Διευθύντρια του Ιδρύματος Φυσικών Επιστημών των ΗΠΑ, ήταν υπεύθυνη για την ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών. Το 2006 (που άρχισε να αναπτύσσεται στις Ηνωμένες Πολιτείες το κίνημα αυτό), εμφανίστηκε η ανησυχία ότι οι μαθητές δεν ήταν καλά προετοιμασμένοι για τις θέσεις εργασίας υψηλής τεχνολογίας που θα δημιουργού6a00e54f9234088833011570236328970b.jpgνταν στο μέλλον. Μόλις ένα χρόνο αργότερα η ερευνήτρια Georgette Yakman, ανακοίνωσε την ανάγκη να συμπεριληφθούν οι τέχνες στα προγράμματα STEM. Έτσι το STEM έγινε STE[Art]M. Η Georgette έλαβε υπόψη της τις τέχνες και επεκτάθηκε για το πώς σχετίζεται με τις θεματικές περιοχές της STEM προσέγγισης. Γνωστά πλέον είναι τα λόγια της: «η επιστήμη και η τεχνολογία, ερμηνεύονται μέσω της μηχανικής και των τεχνών, όλα βασίζονται σε στοιχεία των μαθηματικών». Αυτή είναι μια πολύ καλή αρχή – εφόδιο για την αγορά εργασίας του 21ου αιώνα …

Επιστήμονες και εκπαιδευτικοί έχουν αρχίσει να συνειδητοποιούν ότι οι δεξιότητες που απαιτούνται πλέον περιλαμβάνουν τη μελέτη και τη γραφή συνδυαζόμενες με τη σκέψη και την τέχνη (με την ευρεία της έννοια). Η απεικόνιση, η αναγνώριση και ο σχηματισμός μοτίβων, η μοντελοποίηση και η απόκτηση «αίσθησης» για τα συστήματα, καθώς και οι δεξιότητες που αποκτώνται απο τη χρήση εργαλείων όπως το στυλό και τα πινέλα, είναι  αποδεδειγμένα πολύτιμα για την ανάπτυξη των παιδιών – μαθητών.

Οι Oργανισμοί συνειδητοποιούν επίσης ότι η προσθήκη των τεχνών στο STEM δεν αρκεί. Πρέπει να προσθέσουμε τις δεξιότητες σκέψης που ενσωματώνονται στην ανάγνωση και τη γραφή. 

Και το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών (NSF-National Science Foundation) και το Εθνικό Ίδρυμα Τεχνών (National Endowment for the Arts – NEA) έλαβαν το μήνυμα: Βρίσκονται σε επίσημες συναντήσεις μεταξύ τους για να κατανοήσουν πώς να χρηματοδοτήσουν την παραγωγική έρευνα και τη διδασκαλία στα κοινά σημεία αυτών των  κλάδων.

Η γραφή (wRiting), για να είναι δημιουργική, αξιοποιεί ένα μεγάλο φάσμα των «εργαλείων σκέψης». Για να γίνουμε καλοί συγγραφείς πρέπει να αναγνωρίζουμε και να δημιουργούμε μοτίβα. Χρησιμοποιούμε αναλογίες και μεταφορές για να μοντελοποιήσουμε κάποια πραγματικότητα που λαμβάνει χώρα σε μια άλλη διάσταση. Μεταφράζουμε αισθήσεις, συναισθήματα και γνώσεις σε σαφώς μεταδιδόμενες μορφές. Συνδυάουμε όλες αυτές τις αισθησιακές πληροφορίες σε λέξεις που δημιουργούν όχι μόνο κατανόηση αλλά και ευχαρίστηση, τύψη, θυμό, επιθυμία ή οποιοδήποτε άλλο ανθρώπινο συναίσθημα που θα οδηγήσει την κατανόηση σε δράση. Η γραφή (wRiting) γίνεται μια δημιουργική διαδικασία. Είτε γράφουμε ένα μυθιστόρημα είτε μια απαρίθμηση γεγονότων, συναισθημάτων, εντυπώσεων,  απαιτούνται ίδιες ικανότητες ανάπτυξης της φαντασίας όπως και οι δημιουργικές δραστηριότητες σε άλλους τομείς.

Η διαδικασία κατά την οποία ο συγγραφέας μετουσιώνει τον κόσμο σε λέξεις είναι αρκούντως δημιουργική… Μέσα από αυτή παρουσιάζει το μυθιστορηματικό του λόγο και γίνεται κομμάτι του αναγνώστη. Στη διαδικασία αυτή ο συγγραφέας έρχεται αντιμέτωπος με τον γραπτό λόγο αλλά και με τον εσωτερικό και εξωτερικό κόσμο του, προσπαθώντας να κατανοήσει τόσο τις λέξεις όσο και τις ιδέες. Οι λέξεις κατά βάση έχουν να κάνουν με τους λεπτεπίλεπτους συγγραφικούς χειρισμούς για να αποδοθούν οι περιγραφές, η θεματική και οι αφηγήσεις, ενώ οι ιδέες πρέπει κατά βάση να αποτυπωθούν με μια «φόρμα», απλή αλλά και κατανοητή από το ευρύ κοινό.

Δεδομένου ότι οι λέξεις είναι ο πρωταρχικός τρόπος έκφρασης, …οποιοσδήποτε δεν έχει καταφέρει να αξιοποιήσει τη δημιουργική της χρήση, δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένος για επικοινωνία σε οποιαδήποτε θεματική περιοχή.

Σε ένα μέσο μάθημα βιολογίας για παράδειγμα, ο μαθητής συναντά νέες λέξεις όπως και σε μια νέα «ξένη» γλώσσα. Κοιτώντας ένα ιατρικό λεξικό, ένα επιστημονικό λεξικό ή ένα βιβλίο μαθηματικών, θα διαπιστώσουμε αρκετές διαφορές στον τρόπο γραφής αλλά κυρίως και το λεξιλόγιο, ακόμα κι αν είναι γραμμένα στην ίδια γλώσσα.

Πολλοί επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα της χρησιμότητας της ένταξης της γραφής και της ανάγνωσης στην προσέγγιση αυτή και από δικές τους εμπειρίες.

Για παράδειγμα:

Η Priya Venkatesan η οποία διδάσκει Συγκριτική Βιβλιογραφία και Βιοχημεία στο Dartmouth College γράφει: «Ενώ έκανα έρευνα μοριακής βιολογίας βρήκα τις παραλληλίες μεταξύ λογοτεχνίας και επιστήμης πολύ εντυπωσιακές. θεωρητικά ένας καλός χειριστής της γραφής θα μπορούσε να έχει αρκετά πλεονεκτήματα στο εργαστήριο, όχι μόνο για τη βελτίωση της επιστημονικής πραγματικότητας, αλλά και για την καλύτερη κατανόηση του επιστημονικού φαινομένου».

hoffmann_postcard.jpgΟ χημικός Roald Hoffmann έχει κάνει ένα βήμα πιο πέρα. Έχει γίνει επαγγελματίας ποιητής όντας επιστήμονας. Σημειώνει ότι «η γλώσσα της επιστήμης είναι μια γλώσσα υπό άγχος. Λέξεις που δημιουργούνται για να περιγράψουν πράγματα που φαίνονται απερίγραπτα με λόγια – εξισώσεις, χημικές δομές κλπ. μπορεί να μην σημαίνουν κάτι για κάποιον έξω από το χώρο, αλλά  πρέπει να μπορέσουμε με κάποιο τρόπο να περιγράψουμε την εμπειρία που μεταφέρουν. Με την ύπαρξη μιας φυσικής γλώσσας, η γλώσσα της επιστήμης μπορεί να είναι εγγενώς ποιητική. Υπάρχει η υπεροχή της μεταφοράς στην επιστήμη. Τα συναισθήματα εμφανίζονται ως κατάσταση της ύλης και το πιο ενδιαφέρον, ως κατάσταση της ψυχής «. Η ποίηση βοηθά τον Hoffmann να καταλάβει όχι μόνο τι κάνει, αλλά γιατί το κάνει.

«If you want to train innovative and successful scientists, there isn’t any doubt that you want to teach them to love and cherish writing».

Αρκετοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι: «Αν θέλουμε να εκπαιδεύσουμε πρωτοπόρους και επιτυχημένους επιστήμονες, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι πρέπει να τους διδάξουμε να αγαπούν την ανάγνωση και τη γραφή σε όλες τις εκφάνσεις».

Στην Αμερική εκπονήθηκε το Εθνικό Σχέδιο Γραφής με βάση το οποίο οι εκπαιδευτικοί μαθαίνουν πως να διδάσκουν αποτελεσματικά τη γραφή. Η γραφή παρέχει στους μαθητές ένα πρωταρχικό ενδιαφέρον για να μάθουν πώς να μαθαίνουν και πώς να φαντάζονται και να δημιουργούν. Όπως λέει ο Grant Faulkner, ένας από τους συντάκτες του Εθνικού Έργου Γραφής, «Η γραφή σκέφτεται …. Επομένως δεν πρέπει να θυσιάσουμε τη διδασκαλία της γραφής».

Στο Boulder Valley School District (BVSD) αναπτήχθηκε μια πρωτοβουλία με τίτλο STREAM: Επιστήμη, Τεχνολογία, Ανάγνωση και Συγγραφή, Μηχανική, Τέχνη και Μαθηματικά. Ο στόχος της προσέγγισης STREAM είναι να αυξήσει τα επιτεύγματα των μαθητών στην επιστήμη, την ανάγνωση και τη γραφή μέσα από τη χρήση της ενσωμάτωσης και της τεχνολογίας, με κέντρο τον μαθητή. Βασίζεται στην τετραετή εργασία με τίτλο: «Take the Teacher Home (TMTH)» η οποία προσπαθεί να φέρει μαθητές νηπιαγωγείου σε επίπεδο ανάγνωσης πρώτης τάξης Δημοτικού. Η TMTH εφαρμόστηκε με επιτυχία σε 280 μαθητές διαφορετικών σχολείων. Δοκιμάστηκε η χρήση φορητών ψηφιακών συσκευών στις τάξεις K-8 αυξάνοντας τις γνώσεις των επιστημών και ενισχύοντας τις δεξιότητες γραμματισμού. Η χρήση της ψηφιακής επιφάνειας εργασίας (σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εφαρμογής):

  • Αύξησε την εμπλοκή και κινητοποίηση των μαθητών ώστε να μαθαίνουν νέα πράγματα.
  • Ενθαρρύνε τη δημιουργική προσέγγιση της έκφρασης των μαθητών.
  • Βελτίωσε τις ικανότητες των μαθητών να διερευνούν πιο διεξοδικά το περιεχόμενο της επιστήμης χρησιμοποιώντας προεπιλεγμένες εφαρμογές που ευθυγραμμίζονται με το πρόγραμμα σπουδών της BVSD.
  • Ανέπτυξε την κριτική σκέψη των καθητών και την αυτο-έκφραση.
  • Ανέδειξε δεξιότητες γραφής και κατανόησης του περιεχομένου.

Η μετατροπή του STEM σε STEAM ενεργοποιεί τις επιστήμες. Προχωρά ένα βήμα παραπέρα. Η μετατροπή του STEAM σε STREAM θα ​​απελευθερώσει πολύ ισχυρά ρεύματα δημιουργικότητας. Όλοι έχουμε τόσα πολλά να μάθουμε ο ένας από τον άλλο. Ας ενοποιήσουμε τους πιο ζωτικούς μας κλάδους …που είναι διαφορετικοί στον καθένα μας.  Ας εντοπίσουμε και ας συνθέσουμε τη δημιουργική μας διαφορετικότητα…

Πηγές:

Aναφορές:

  • Faulkner, G. 2011. «To Write or Not to Write. To Be or Not to Be.» Available at
  • Root-Bernstein, R. S., and M. M. Root-Bernstein. 1999. Sparks of Genius. Boston: Houghton Mifflin.
  • Science. 2010. Special section on science, language, and literacy. Science, April 23.
  • Woodford, F. P. 1967. «Sounder Thinking Through Clearer Writing.»